“Giải bài toán” vốn không thể chỉ dựa vào “đôi vai” ngân hàng

Áp lực từ những con số

Ông Nguyễn Lê Nam, Phó Vụ trưởng Vụ Chính sách tiền tệ (NHNN), nhận định mục tiêu tăng trưởng 10% là nhiệm vụ đặc biệt quan trọng. Dù nguồn vốn tín dụng vẫn là mạch máu chính, nhưng nhìn vào thực trạng, tỉ lệ tín dụng trên GDP của Việt Nam hiện đã đạt trên 144% – con số cao nhất trong các quốc gia có thu nhập trung bình thấp.

Năm 2025, tín dụng toàn hệ thống bứt phá hơn 19%, góp phần đưa GDP đạt 8,02%. Tuy nhiên, sự lệch pha khi huy động vốn không theo kịp tốc độ cho vay đã tạo áp lực lớn lên thanh khoản và lãi suất. Các tổ chức quốc tế liên tục cảnh báo về rủi ro khi nền kinh tế lệ thuộc quá sâu vào ngân hàng, trong khi nguồn vốn của hệ thống này chủ yếu là ngắn hạn nhưng lại phải gánh vác nhu cầu vốn trung và dài hạn.

Ông Nguyễn Lê Nam, Phó Vụ trưởng Vụ Chính sách tiền tệ (NHNN)

Bối cảnh thế giới càng khiến bài toán này thêm khó giải. Những bất ổn địa chính trị tại Trung Đông đẩy giá năng lượng lên cao, kéo theo áp lực lạm phát trong nước. Trong khi đó, các ngân hàng trung ương lớn như Fed hay Ngân hàng Trung ương Úc đang duy trì thái độ thận trọng, thậm chí tính đến việc tăng lãi suất. Điều này tạo ra “gọng kìm” đối với chính sách tiền tệ: Một mặt phải kiểm soát lạm phát, ổn định tỉ giá, mặt khác phải giữ mặt bằng lãi suất thấp để hỗ trợ doanh nghiệp.

“Nắn” dòng vốn vào thực lực của nền kinh tế

Trước thực tế đó, Phó Thống đốc NHNN Phạm Thanh Hà nhấn mạnh, bên cạnh việc đảm bảo quy mô, yếu tố sống còn là nâng cao chất lượng tín dụng. Dòng vốn phải được định hướng chính xác vào sản xuất kinh doanh, các lĩnh vực ưu tiên và động lực tăng trưởng mới như kinh tế số, kinh tế xanh và kinh tế tuần hoàn. Đây là lộ trình chuyển dịch cơ cấu lấy khoa học công nghệ làm trọng tâm.

Để hiện thực hóa điều này, NHNN đang nghiên cứu đổi mới theo hướng hạn chế và tiến tới xóa bỏ việc phân bổ chỉ tiêu tăng trưởng tín dụng.

Để tạo điều kiện cho doanh nghiệp tiếp cận vốn, NHNN duy trì lãi suất điều hành ổn định sau các đợt giảm liên tiếp. Các ngân hàng được yêu cầu công khai minh bạch lãi suất cho vay trên website, đồng thời tiết giảm chi phí và đẩy mạnh chuyển đổi số. Kết quả là lãi suất cho vay các khoản vay mới hiện nay vẫn thấp hơn so với cuối năm 2025, tạo dư địa cho các doanh nghiệp phục hồi sản xuất.

Phó Thống đốc NHNN Phạm Thanh Hà

Đa dạng hoá nguồn lực

Để không còn tình trạng gánh nặng cung ứng vốn đặt hết lên vai ngân hàng, bà Phạm Thị Thanh Tâm từ Vụ Các định chế tài chính cho rằng cần một cuộc cải cách trong việc huy động nguồn lực. Chính sách tài khóa cần mở rộng có trọng tâm, lấy đầu tư công làm vốn mồi để dẫn dắt vốn tư nhân. Đặc biệt, mô hình hợp tác công tư (PPP) cần cơ chế chia sẻ rủi ro minh bạch hơn để trở thành thỏi nam châm hút vốn ngoài ngân sách vào hạ tầng giao thông, năng lượng.

Trong giai đoạn tới, ngành ngân hàng sẽ tập trung thực thi các nhóm giải pháp mang tính chiến lược và đồng bộ để ổn định nền tảng vĩ mô. Trước hết, chính sách tiền tệ sẽ được điều hành chủ động và linh hoạt, phối hợp chặt chẽ với chính sách tài khóa để kiểm soát lạm phát và đảm bảo các cân đối lớn, bởi tăng trưởng chỉ bền vững khi môi trường vĩ mô ổn định.

Song song đó, dòng vốn tín dụng sẽ tiếp tục được điều tiết phù hợp với diễn biến thị trường, hướng mạnh vào sản xuất kinh doanh và các lĩnh vực ưu tiên, đồng thời kiểm soát chặt chẽ các mảng tiềm ẩn rủi ro để đảm bảo an toàn hệ thống.

Một nhiệm vụ then chốt khác là phá vỡ thế độc đạo của kênh tín dụng bằng cách phối hợp nhịp nhàng giữa thị trường tiền tệ và thị trường vốn. Việc tận dụng cơ hội khi thị trường chứng khoán được nâng hạng hay sự hình thành của các Trung tâm tài chính quốc tế tại TP. HCM và Đà Nẵng sẽ là cơ sở để đa dạng hóa nguồn lực, giảm áp lực cho ngân hàng.

Cuối cùng, việc hoàn thiện thể chế pháp luật sẽ được đẩy mạnh nhằm tạo ra một hành lang pháp lý đồng bộ, hiện đại, bám sát các chuẩn mực quốc tế, từ đó tạo điều kiện thuận lợi nhất cho cả người dân và doanh nghiệp trong việc tiếp cận và sử dụng vốn hiệu quả.