Loạt giải pháp thúc đẩy thị trường sang trang mới

Trong con mắt của các quỹ đầu tư nước ngoài, cải cách quan trọng hơn việc nâng hạng

Phát huy mạnh mẽ vai trò dẫn vốn

Tại “Hội nghị triển khai nhiệm vụ phát triển thị trường chứng khoán năm 2026” cuối tuần qua, bà Vũ Thị Chân Phương, Chủ tịch Ủy ban Chứng khoán Nhà nước cho rằng, trong giai đoạn 2026-2030, nền kinh tế đặt mục tiêu tăng trưởng nhanh và bền vững, hướng tới mức tăng trưởng GDP bình quân trên 10%/năm. Trong bối cảnh đó, việc nâng cao hiệu quả cung ứng vốn trung và dài hạn trở nên cấp thiết. Thị trường vốn, trong đó có thị trường chứng khoán, được xác định phải phát huy mạnh mẽ hơn vai trò là kênh dẫn vốn quan trọng cho nền kinh tế.

Theo bà Phương, để biến tầm nhìn này thành hiện thực, cơ quan quản lý đã thiết kế một hệ thống giải pháp mang tính đồng bộ, can thiệp sâu vào cả cung và cầu của thị trường, đồng thời kiện toàn nền tảng công nghệ giao dịch, tập trung vào 4 nhóm giải pháp.

Thứ nhất, cải cách mạnh mẽ chất lượng nguồn cung hàng hóa trên sàn giao dịch. Một trong những điểm nghẽn lớn nhất khiến dòng vốn chưa thể luân chuyển tối ưu là khoảng cách thời gian quá dài giữa khâu huy động vốn ban đầu và thời điểm cổ phiếu chính thức được giao dịch. Nhằm giải quyết triệt để rào cản này, một cơ chế đột phá đang được triển khai mạnh mẽ: gắn kết chặt chẽ quá trình chào bán chứng khoán lần đầu ra công chúng (IPO) với hoạt động niêm yết. Theo đó, thời gian từ khi doanh nghiệp hoàn tất IPO đến khi chứng khoán thực sự được đưa vào giao dịch trên hệ thống được rút ngắn xuống dưới 30 ngày.

Thứ hai là cơ chế chào đón doanh nghiệp có vốn đầu tư trực tiếp nước ngoài (FDI) lên sàn. Những tập đoàn FDI có tiềm lực tài chính vững mạnh, bề dày kinh nghiệm quản trị và đã gắn bó lâu dài tại Việt Nam sẽ được tạo hành lang pháp lý thuận lợi để tham gia chào bán và niêm yết cổ phiếu.

Thị trường vốn, trong đó có thị trường chứng khoán, được xác định phải phát huy mạnh mẽ hơn vai trò là kênh dẫn vốn quan trọng cho nền kinh tế.

Thứ ba là phát triển các công cụ tài chính thế hệ mới như trái phiếu xanh, trái phiếu bền vững. Dòng vốn huy động từ các công cụ này sẽ được định hướng trực tiếp vào các dự án năng lượng tái tạo, công nghệ sạch và phát triển bền vững. Bên cạnh đó, thị trường tài sản mã hóa và các công cụ phái sinh phức hợp sẽ giúp đa dạng hóa rổ sản phẩm đầu tư, đồng thời hạn chế rủi ro thất thoát dòng vốn sang các kênh đầu tư không chính thức.

Thứ tư là thúc đẩy đầu tư chuyên nghiệp. Ngành chứng khoán sẽ dồn lực phát triển đa dạng các mô hình quỹ đầu tư chuyên nghiệp, điển hình như các quỹ hoán đổi danh mục (ETF), quỹ hưu trí tự nguyện và các quỹ tín thác đầu tư bất động sản. Sự gia tăng quy mô của các định chế tài chính dài hạn này sẽ đóng vai trò như một “bộ giảm xóc”, giúp hấp thụ những cú sốc ngắn hạn và định hình lại xu hướng đầu tư giá trị dựa trên nền tảng cơ bản của doanh nghiệp, thay vì các đồn đoán lướt sóng.

Tăng sức cầu nội và ngoại

Trọng tâm của quá trình hội nhập và thu hút dòng vốn tổ chức nước ngoài là câu chuyện nâng hạng thị trường từ cận biên lên mới nổi. Nhiều nút thắt đang được tháo gỡ quyết liệt như đơn giản hóa tối đa thủ tục hành chính, triển khai cơ chế giao dịch không yêu cầu ký quỹ trước (NPF), tăng tỷ lệ sở hữu nước ngoài tại nhiều ngành nghề, thúc đẩy công bố thông tin bằng tiếng Anh…

Đại diện Công ty Chứng khoán VPS tin tưởng, vào tháng 9/2026, nhiều cổ phiếu Việt Nam sẽ chính thức được phân bổ vào rổ chỉ số của FTSE sau khi nâng hạng, với ước tính 5-6 tỷ USD vốn nước ngoài chảy vào thị trường. Trước mắt, đầu tháng 4 tới, FTSE sẽ công bố kết quả rà soát giữa kỳ nhằm củng cố các tiêu chí nâng hạng.

Bà Nguyễn Ngọc Anh, Tổng giám đốc Công ty Quản lý quỹ SSI cho biết, hệ sinh thái tài chính toàn cầu đang dõi theo quá trình phát triển của Việt Nam. Giá trị giao dịch của khối ngoại đã tăng 50% trong 2 tháng đầu năm; số lượng tài khoản nước ngoài mở mới tại SSI cũng tăng 50%, trong đó có sự gia tăng của các định chế lớn từ Mỹ.

Xu hướng này có thể tiếp diễn từ nay đến tháng 6; sang nửa cuối năm, dòng vốn ngoại được kỳ vọng sẽ chảy vào Việt Nam tích cực hơn. Trong con mắt của các quỹ đầu tư nước ngoài, cải cách quan trọng hơn việc nâng hạng. Họ đánh giá cao việc triển khai hệ thống KRX, cơ chế NPF, cũng như các sản phẩm mới, đặc biệt là tiềm năng IPO từ các doanh nghiệp FDI như Phú Mỹ Hưng, VSIP, CP Group, AEON, Highlands Coffee…

Đề cập đến sức cầu nội, bà Nguyễn Hằng Nga, Tổng giám đốc Công ty Quản lý quỹ Vietcombank cho rằng, một trong những khó khăn lớn của thị trường chứng khoán Việt Nam hiện nay là mức độ hiểu biết tài chính của nhà đầu tư còn hạn chế. Phần lớn nhà đầu tư cá nhân tham gia thị trường thông qua giao dịch trực tiếp cổ phiếu và thường chịu ảnh hưởng mạnh từ tâm lý thị trường. Thống kê cho thấy, khoảng 75-80% giao dịch trên thị trường chứng khoán đến từ nhà đầu tư cá nhân, trong khi hiểu biết về đầu tư còn hạn chế.

Tương tự, nhà đầu tư cá nhân sẵn sàng mua trái phiếu phát hành riêng lẻ với lợi suất cao mà không đánh giá đầy đủ khả năng trả nợ của nhà phát hành. Nếu nâng cao được năng lực tài chính cá nhân, hiểu rõ tương quan giữa lợi nhuận và rủi ro, hình thành tư duy đầu tư theo mục tiêu và thói quen đầu tư dài hạn, chúng ta sẽ đồng thời đạt được nhiều mục tiêu: bảo vệ nhà đầu tư, phát triển ngành quỹ, cải thiện chất lượng dòng vốn và giảm mức độ đầu cơ cảm tính trên thị trường.

Rõ ràng, còn nhiều việc phải làm để thị trường chứng khoán phát triển mạnh mẽ và bền vững hơn trong năm 2026.

Chỉ đạo tại Hội nghị, Bộ trưởng Bộ Tài chính Nguyễn Văn Thắng yêu cầu đánh giá toàn diện nhằm phân tích đầy đủ tình hình phát triển của thị trường chứng khoán trong thời gian qua. Trên cơ sở đó, tiếp tục hoàn thiện thể chế, cải thiện khung pháp lý và nâng cao chất lượng quản lý nhà nước, đồng thời thúc đẩy quy mô thị trường tương xứng với tiềm năng của nền kinh tế.

Bộ trưởng cũng nhấn mạnh yêu cầu hoàn thiện cấu trúc thị trường, trong đó gia tăng tỷ trọng nhà đầu tư tổ chức và cải thiện hiệu quả quản trị tại các doanh nghiệp niêm yết, nhằm nâng cao năng lực hấp thụ các dòng vốn lớn từ cả trong và ngoài nước.

Sự phát triển của thị trường chứng khoán Việt Nam sẽ gắn chặt với sự phát triển của nền kinh tế, bám sát định hướng từ Đại hội Đảng toàn quốc lần thứ XIV, trong đó xác định kinh tế tư nhân là động lực quan trọng nhất của nền kinh tế; phấn đấu tăng trưởng hai con số trong giai đoạn 2026-2030, GDP bình quân đầu người đạt 8.500 USD vào năm 2030 và tầm nhìn đến năm 2045 đưa Việt Nam trở thành nước phát triển, thu nhập cao.