Lãi suất tiến gần vùng đỉnh, dự báo dư địa tăng chỉ 0,2–0,3%

Tăng trưởng tín dụng vượt huy động, thanh khoản chưa cải thiện rõ

Dẫn số liệu từ Tổng cục Thống kê (GSO), báo cáo cho biết tăng trưởng tín dụng đến cuối quý 1/2026 đạt khoảng 2,4% so với năm trước, trong khi huy động vốn của các tổ chức tín dụng chỉ tăng khoảng 0,8%.

Mặc dù lãi suất huy động đã được điều chỉnh tăng (kỳ hạn ngắn tăng khoảng 18 điểm cơ bản, dài hạn tăng 46 điểm cơ bản), thanh khoản hệ thống vẫn chưa có sự cải thiện rõ rệt. Theo Mirae Asset, nguyên nhân không chỉ nằm ở lãi suất mà là sự cộng hưởng của nhiều yếu tố.

Áp lực thanh khoản khiến các ngân hàng khó tiếp tục hạ lãi suất trong ngắn hạn

Trước hết, dòng tiền trong nền kinh tế vẫn chưa được khơi thông. Tín dụng vào lĩnh vực bất động sản tăng mạnh từ năm 2023 đến hết 2025, nhưng giao dịch vẫn trầm lắng do giá bán ở mức cao, chủ yếu tập trung ở phân khúc trung – cao cấp, trong khi thu nhập người dân chưa ổn định.

Số liệu từ Bộ Xây dựng cho thấy lượng giao dịch bất động sản giảm gần 24% so với quý 4/2025 và giảm 14% so với cùng kỳ, cho thấy dòng tiền vẫn đang tồn đọng tại các dự án bất động sản. Động thái hạn chế tín dụng vào bất động sản từ đầu năm của Ngân hàng Nhà nước cũng nhằm xử lý điểm nghẽn này, buộc doanh nghiệp phải đẩy mạnh bán hàng trước khi triển khai dự án mới.

Bên cạnh đó, hàng loạt cải cách chính sách như luật hóa đầu tư tài sản số, hạn chế đầu cơ ngoại tệ và vàng, điều chỉnh thuế và chuẩn hóa hoạt động hộ kinh doanh… cũng làm chậm quá trình luân chuyển dòng tiền và cần thời gian để thích nghi. Tác động này thể hiện ở việc dù tăng trưởng kinh tế ở mức cao, tiêu dùng vẫn tăng chậm, với tổng mức bán lẻ hàng hóa năm 2025 chỉ tăng 8,52%, duy trì ở mức một chữ số.

Áp lực lạm phát và tỷ giá thu hẹp dư địa điều hành

Mirae Asset nhận định, tăng trưởng tín dụng cao trong những năm gần đây, cùng áp lực chi phí từ nguyên vật liệu và năng lượng, khiến rủi ro lạm phát trong năm 2026 cần được kiểm soát chặt chẽ. Do đó, chính sách tiền tệ khó có thể nới lỏng mạnh dù mục tiêu tăng trưởng vẫn ở mức cao.

Ở chiều bên ngoài, đồng USD có xu hướng mạnh lên khi kỳ vọng giảm lãi suất của Cục Dự trữ Liên bang Mỹ (Fed) suy giảm, thậm chí không loại trừ khả năng đảo chiều chính sách. Trong khi đó, dự trữ ngoại hối chưa phục hồi hoàn toàn, làm gia tăng chi phí duy trì lãi suất thấp và tiềm ẩn rủi ro trong điều hành.

Áp lực thanh khoản hiện hữu, đặc biệt ở nhóm ngân hàng nhỏ

Báo cáo cũng chỉ ra rằng áp lực thanh khoản trong hệ thống ngân hàng vẫn ở mức đáng kể, thể hiện qua biến động của lãi suất liên ngân hàng. Trong bối cảnh vĩ mô còn bất ổn, yếu tố an toàn ngày càng được người gửi tiền coi trọng, không chỉ là mức sinh lời.

Khi các ngân hàng lớn tăng lãi suất, nhóm ngân hàng vừa và nhỏ buộc phải điều chỉnh mạnh hơn để giữ cân đối nguồn vốn. Tuy nhiên, nhóm này đồng thời phải đối mặt với bài toán khó giữa biên lợi nhuận vốn đã thấp và chất lượng tín dụng chưa cao như các ngân hàng lớn.

Ưu tiên ổn định mặt bằng lãi suất, tránh “cuộc đua” tăng nóng

Theo Mirae Asset, việc hạn chế đà tăng lãi suất đi kèm với cam kết hỗ trợ thanh khoản từ cơ quan điều hành là cần thiết.

Lãi suất huy động tăng trong khoảng 30–50 điểm cơ bản vẫn nằm trong kịch bản của các ngân hàng, trong khi lãi suất cho vay tăng nhanh hơn (50–130 điểm cơ bản), cho thấy nhu cầu tín dụng vẫn ở mức cao. Nếu để thị trường tự điều chỉnh hoàn toàn, nguy cơ hình thành vòng xoáy tăng lãi suất là đáng kể.

Bên cạnh đó, việc kiểm soát lãi suất thị trường 1 và hỗ trợ thanh khoản thị trường 2 được kỳ vọng sẽ giúp giảm áp lực cho các tổ chức tín dụng nhỏ trong ngắn hạn. Chính sách mở rộng đối tượng cho vay đặc biệt cũng được xem là bước chuẩn bị nhằm đảm bảo an toàn hệ thống.

Lãi suất chưa chạm đỉnh nhưng khoảng cách không còn xa

Tổng thể, Mirae Asset cho rằng động thái giảm lãi suất gần đây của các ngân hàng thương mại theo định hướng của Ngân hàng Nhà nước nên được hiểu là nhằm ổn định mặt bằng chung, thay vì chuyển sang nới lỏng.

Trong bối cảnh hiện tại, lãi suất được dự báo chưa đạt đỉnh nhưng đã tiến rất gần vùng đỉnh, với dư địa tăng thêm khoảng 0,2–0,3 điểm phần trăm. Mức tăng này được đánh giá là cần thiết để cân bằng giữa lạm phát, tỷ giá và cung tiền.