TP.HCM lập ban giải phóng mặt bằng cấp thành phố, loạt dự án lớn sắp tăng tốc

Đưa Ban Bồi thường lên cấp thành phố để xử lý dự án vốn lớn

Theo quyết định mới, Ban Bồi thường, giải phóng mặt bằng TP.HCM là đơn vị sự nghiệp công lập, có tư cách pháp nhân, con dấu và tài khoản riêng. Đơn vị này có chức năng thực hiện công tác bồi thường, hỗ trợ, tái định cư và giải phóng mặt bằng đối với các dự án có quy mô vốn lớn trên địa bàn thành phố, trong đó có cả các dự án đối tác công tư (PPP).

Cơ cấu tổ chức của Ban gồm Giám đốc, các Phó Giám đốc và 4 phòng chuyên môn, gồm: Hành chính – Tổng hợp; Kế hoạch – Tài chính; Nghiệp vụ bồi thường, giải phóng mặt bằng; Tuyên truyền vận động, kiểm tra hồ sơ và giải quyết khiếu nại. Sở Nông nghiệp và Môi trường được giao tổ chức sắp xếp bộ máy, bố trí nhân sự và hoàn thiện quy định về chức năng, nhiệm vụ, quyền hạn của đơn vị.

Về nhiệm vụ, Ban sẽ trực tiếp tham gia các khâu then chốt như lập và tổ chức thực hiện phương án bồi thường khi Nhà nước thu hồi đất; điều tra, khảo sát, đo đạc, kiểm đếm tài sản; chi trả tiền bồi thường, hỗ trợ; phối hợp bố trí tái định cư; đồng thời giải đáp, xử lý các vấn đề liên quan đến người dân có đất bị thu hồi. Ngoài ra, đơn vị này còn thực hiện một số dịch vụ sự nghiệp công theo quy định pháp luật. Việc gom đầu mối xử lý ở cấp thành phố được xem là bước đi nhằm giảm phân tán, nhất là khi nhiều dự án lớn hiện không còn bó hẹp trong phạm vi một địa bàn riêng lẻ.

Tháo gỡ điểm nghẽn

Việc TP.HCM lập Ban Bồi thường, giải phóng mặt bằng cấp thành phố diễn ra trong bối cảnh công tác giải phóng mặt bằng đang được xác định là nút thắt lớn đối với tiến độ đầu tư công và giải ngân. Trong quý II/2026, thành phố đã xác định giải pháp trọng tâm là tháo gỡ điểm nghẽn về mặt bằng; đồng thời yêu cầu các đơn vị lập kế hoạch chi tiết giải ngân vốn bồi thường, giải phóng mặt bằng theo từng dự án và chịu trách nhiệm về tiến độ thực hiện.

Thực tế ở một số công trình cho thấy áp lực này không hề nhỏ. Tại dự án Vành đai 2 đoạn từ đường Võ Nguyên Giáp đến đường Phạm Văn Đồng, cơ quan chức năng dự kiến thu hồi khoảng 13,49 ha đất, ảnh hưởng tới 262 trường hợp. Đến nay, Ban Bồi thường đã chi trả cho 229 trường hợp với tổng số tiền 1.524 tỷ đồng, đồng thời tổ chức bốc thăm tái định cư cho 78 trường hợp, gồm 60 nền đất và 18 căn hộ. Riêng ở dự án mở rộng quốc lộ 13, nhiều hộ dân đã bắt đầu tháo dỡ nhà để bàn giao mặt bằng, nhưng tiến độ chung vẫn phụ thuộc rất lớn vào công tác bồi thường và sự đồng thuận của người dân.

Không chỉ phục vụ đầu tư công, mà còn để đi trước làn sóng dự án PPP

Điểm đáng chú ý là quyết định mới không chỉ nhắm đến các dự án đầu tư công truyền thống, mà còn mở đường cho việc xử lý mặt bằng ở các dự án PPP, khi TP.HCM đang chủ trương chuyển nhiều công trình lớn sang hình thức đầu tư này. Gần đây, thành phố đã đặt vấn đề chuyển phương thức đầu tư đối với một số dự án quy mô lớn như Cung Thiếu nhi, Nhà hát Giao hưởng, Nhạc và Vũ kịch hay Tượng đài Thống Nhất. Khi số lượng dự án PPP tăng lên, bài toán bồi thường, hỗ trợ và tái định cư càng đòi hỏi một đầu mối đủ thẩm quyền và chuyên môn để xử lý nhanh hơn.

Không dừng ở đó, thành phố cũng đang đẩy nhanh chuẩn bị quỹ đất, tổ chức bồi thường và tái định cư cho các dự án chiến lược mới, trong đó có tuyến đường sắt tốc độ cao Bắc – Nam đoạn qua TP.HCM dài khoảng 17 km. Cùng với việc TP.HCM vừa ban hành Quyết định 11/2026/QĐ-UBND về bồi thường, hỗ trợ, tái định cư khi Nhà nước thu hồi đất trên địa bàn thành phố, có thể thấy bộ khung pháp lý và tổ chức cho công tác giải phóng mặt bằng đang được siết lại theo hướng tập trung hơn.

Nhìn tổng thể, việc thí điểm tổ chức lại Ban Bồi thường, giải phóng mặt bằng từ mô hình của thành phố Thủ Đức thành đơn vị cấp thành phố không chỉ là thay đổi về tổ chức bộ máy. Đây còn là tín hiệu cho thấy TP.HCM đang muốn dựng một đầu mối chuyên trách mạnh hơn để xử lý khâu khó nhất của nhiều dự án: mặt bằng. Nếu mô hình này vận hành hiệu quả, tiến độ bồi thường, tái định cư và triển khai các công trình lớn tại TP.HCM có thể sẽ được đẩy nhanh đáng kể trong thời gian tới.